Zaman talaby

Latyn álipbıine kóshý – ana tilimizdiń jahandyq ǵylym men bilimge kirigýin, álem qazaqtarynyń rýhanı tutastyǵyn qamtamasyz etetin biregeı qadamnyń biri. Osy oraıda memlekettik tildi damytý baǵytyndaǵy keshendi jobalardy júzege asyrý men dáripteý bizge tıesili.

Elbasymyz N.Á.Nazarbaev óziniń kezekti Joldaýlarynyń birinde: «Biz aldaǵy ýaqytta da memlekettik tildi damytý baǵytyndaǵy keshendi jobalardy júzege asyrýdy tabandylyqpen jalǵastyra beremiz. Qazaq alfavıtin 2025 jylǵa qaraı latyn grafıkasyna kóshirýge daıyndyq jumysyn osy bastan qolǵa alý qajet. Bul qazaq tilin jańǵyrtyp qana qoımaı, ony osy zamanǵa aqparattyń tiline aınaldyrady»- degen bolatyn. Bul el erteńi úshin bolashaqqa batyl qadam jasap, elimizdi tórtkúl dúnıege tanytyp kele jatqan Elbasynyń taǵy bir mańyzdy bastamalarynyń biri jáne der kezinde qozǵalǵan, ult tiregi – ana tilimizdiń bolashaǵy úshin jasalǵan mańyzdy qadam. Latyn álipbıine kóshý, saıyp kelgende, ana tilimizdiń bolashaǵyn oılap, qoldanys aıasynyń odan ári keńeıe túsýine múmkindik jasap, tilimizdiń ishki tabıǵatyna álipbıimiz arqyly jazýdyń aıtýǵa jasap kele jatqan qıanatyn boldyrmaı, qazaqy aıtylym (orfoıepıa) men jazylym (orfografıa) talaptaryn júıege túsirý dep túsiný kerek.

Latyn álipbıi bizge ne beredi?

Eń aldymen, til tazalyǵy máselesi, tilimizdegi jat dybystardy tańbalaıtyn áripterdi qysqartyp, sol arqyly qazaq tiliniń taza qalpyn saqtaýǵa múmkindik alamyz.

Ekinshiden, latyn álipbıine kóshý – qazaq tiliniń halyqaralyq dárejege shyǵýyna jol ashady. Qazaq tiline kompıýterlik jańa tehnologıalar arqyly halyqaralyq aqparat keńistigine kirigýge tıimdi joldar ashylady. Qarapaıym ǵana mysal keltirer bolsaq, qazir uıaly telefondarymyzdyń ózinde latyn qarpinde jazý ońaı, al kırılıtsada qazaqshany tere almaı qınalyp jatatynymyz bar. Sebebi, latyn álipbıiniń bazasy qalyptasqan, ári aýqymy keń.

Úshinshiden, búgingi tańda kırılıtsa jazýyn álemniń 12 memleketi ǵana paıdalanady eken. Al qalǵan memleketterdiń kóbi tolyqtaı latyn álipbıine kóshken. Sondaı-aq búginde álemniń ár túkpirinde 5 mıllıonǵa jýyq qazaq turatynyn eskersek, solardyń 80 paıyzy latyn álipbıin qoldanatyn kórinedi. Demek, biz bolashaqta latyn álipbıine kosher bolsaq, sol qandastarymyzben jaqyndasa túsemiz. Túsine bilgen qoǵam úshin munyń da mańyzy zor.

Marjan ÓTEGEN,
mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý boıynsha ádiskeri.

Комментарии закрыты.