Latyn grafıkasyna kóshý – mańyzdy qadam

Elimizdiń rýhanı ómirindegi jańalyqtardyń biri – latynnegizdi jańa qazaq jazýyna kóshý. Ol zamannyń talabyna sáıkes órkenıetke baǵyttalǵan qadam ekeni belgili. Osy baǵytta Sátbaev qalasynyń mádenıet jáne tilderdi damytý bólimi qarqyndy jumys júrgizýde.

Atalmysh bólimniń bas mamany Madınat Igenberlına ótken aptada «Latyn grafıkasyna negizdelgen qazaq álipbıiniń erekshelikteri» taqyrybynda semınar-trenıng ótkizip, «Latyn grafıkasyna kóshýdiń ult úshin mańyzy», «Jańa emle erejesindegi ózgerister» taqyrybyn keńinen tarqatty.

– Latyn álipbıin tańdaýymyzdyń sebebi nede?

Álipbıde jat dybystar bolmaýy kerek. Basqasha aıtqanda, mynadaı orys sózin qalaı jazamyz dep orys tiliniń dybysyn, aǵylshyn sózin jazamyz dep aǵylshyn tiliniń dybysyn alýǵa bolmaıdy. Olaı etetin bolsaq, álipbı aýystyrýdyń qajettiligi joq. Qarap otyrsaq, kırıl álipbıiniń ıesi orystar, armán jazýynyń ıesi armándar, ıeroglıf qytaıdiki, arab jazýy arabtiki, al latyn álipbıi barlyq tilderge ortaq. Sondyqtan ony aǵylshyn da, fransýz da, nemis te, ıtalıandyq ta, ózbek pen túrikter de paıdalanady. Latyn álipbıi sondaı-aq ǵylym men tehnıkada, ásirese kompúter tili retinde keńinen qoldanylady. Sondyqtan latyn grafıkasyna negizdelgen qazaq jazýyn jasaý – zaman talaby, ýaqyt suranysy. Álipbı aýystyrý – óz tilimizdi umytyp basqa tilge (latyn tiline) kóshý emes, ana tilimizdi túletip, qoǵam suranysyna saı etý, qoldanys aıasyn arttyryp, osy zamanǵy ǵylymı-tehnıkalyq progreske ıkemdi til etý. Jańa álipbıdi ıgerý búgin bastalyp, erteń aıaqtalatyn másele emes. Ol arnaıy bekitilgennen keıin ózindik emle erejeleri jasalyp, kezeń-kezeńmen júzege asatyn keshendi úderis. Jańa álipbıdi ıgere almaımyz dep qorqýdyń, dabyra qylýdyń esh qısyny joq. Qaıta ana tilimizdi álemniń damyǵan tilderiniń qataryna qosatyn jaqsy jańalyqqa ún qosyp, qoldaý bildireıik, – degen M.Igenberlına jańa álipbıge kóshýdiń máni men emledegi ózekti máseleler jóninde baıandap, erejeniń negizgi qaǵıdattarymen jáne basty jańalyqtarymen tanystyrdy.

Atalǵan dáris boıynsha qatysýshylarǵa sertıfıkattar tabystalyp, aqparattyq paraqshalar, ádistemelik quraldar taratyldy. Aldaǵy ýaqytta da M.Igenberlınanyń basshylyǵymen latyn grafıkasyna negizdelgen qazaq álipbıine kóshý baǵytyndaǵy ıgi sharalar jalǵasyn taba beredi. Demek, elimizdiń rýhanı ómirin-degi mańyzdy shara – latynnegizdi álipbıimizdi turǵyndarymyzdyń jetik meńgeretinine senim mol.

Meıramgúl SAIAJAN.
Sýret avtordiki.

Комментарии закрыты.